سوپر جاذب شبکه پلیمري به شدت آبدوستي است كه در آب به طور فوق العاده زياد متورم مي شود و پس از تبخیر تدريجي آب به حالت اولیه خود بازمي گردد.
سوپر جاذب ها را اغلب براساس منشأ يا ساختار به دو گروه اصلي طبیعي و سنتزي تقسیم مي كنند. در گروه سنتزي با توجه به مونومر به كار رفته در سنتز، رايجترين سوپر جاذبهاي تجاري در يکي از سه گروه زير جاي مي گیرند:
– پلي اكريلاتها و پلي آكريلامیدهاي شبکهاي
– كوپلیمرهاي پیوندي مبتني بر سلولز آكريلونتیريل يا نشاسته آكريلونیتريل
– كوپلیمرهاي شبکهاي مالئیك انیدريد
خواص و رفتار تورمي سوپر جاذب ها
برخي مشخصات يا خواص يك سوپر جاذب خوب را ميتوان به صورت زير خلاصه كرد:
الف) ظرفیت جذب آن در محلول نمکي زياد باشد.
ب) سرعت جذب و اندازه ذرات آن براي كاربرد مورد نظر، مطلوب باشد.
ج ) تحت فشار، ظرفیت جذب آن هرچه بیشتر باشد.
د) ارزان باشد.
ه )دوام، خواص و پايداري آن در مرحله انبارداري و در شرايط مصرف زياد باشد.
و) در مقابل عوامل شیمیايي و زيستي به قدر كافي پايدار باشد.
ز ) در محیط زيست تخريب شود و پس از تخريب اجزاي سمي ايجاد نکند.
ح) خنثي باشد.
ط) بيرنگ، بيبو و كاملاً غیرسمي باشد.
ي) حتي الامکان در مقابل نور پايدار باشد.
ك ) بسته به مورد مصرف، محلول جذب كرده را به هیچ وجه پس ندهد (در مصارف بهداشتي) يا برعکس، محلول جذب كرده خود را به محیط به آرامي پس دهد (در مصارف كشاورزي)
لازم به توضیح است كه در عمل نمي توان سوپر جاذبي داشت كه تمام اين مشخصات را همزمان داشته باشد.
بنابراين بايد فرمول بندي و شرايط فرايند را چنان طراحي و بهینه سازي كرد كه بسته به زمینه كاربرد سوپر جاذب تولید شده، توازن مطلوبي بین خواص محصول مورد نظر به دست آيد.
به همین علت، بخش عمده تحقیق و توسعه علوم و فناوري هاي هیدروژل هاي سوپر جاذب در دنیا به تهیه سوپر جاذب هايي كه بسته به موارد مصرف مورد نظر، مشخصات بهینه و خاص مربوط به آن را در بر داشته باشند، اختصاص يافته است.
به عنوان مثال، داشتن بیشترين سرعت جذب و كمترين پس دهي آب از ضروريات سوپر جاذبهاي پايه بهداشتي است.
درحالي كه براي سوپر جاذبهاي پايه كشاورزي سرعت جذب چندان مهم نیست بلکه ظرفیت جذب در شرايط تحت فشار بودن سوپر جاذب و استحکام ژل متورم اهمیت دارد.
