تأثیر سوپر جاذب
بر عملکرد و اجزاء عملکرد نخود
در شرایط تنش خشکی انتهاي فصل
نشریه تولید گیاهان زراعی
جلد دهم، شماره اول، بهار 96
191-202
چکیده
پلیمرهاي سوپر جاذب از جنس هیدرو کربن هستند ؛
این مواد چندین برابر وزن خود، آب جذب و نگهداري می کنند و در موقع خشک شدن محیط، آب داخل پلیمر به تدریج تخلیه می شود.
به این ترتیب خاك به مدت طولانی و بدون نیاز به آبیاري مجدد مرطوب می ماند.
اعمال مدیریت صحیح و به کارگیري فنون پیشرفته به منظور حفظ و ذخیره رطوبت خاك و افزایش گنجایش نگه داشت آب از جمله اقدامات مؤثر براي افزایش کارآیی مصرف آب و در نتیجه بهبود بهره برداري از منابع آب کشور است.
با توجه به اهمیت گیاه نخود به عنوان یک منبع تأمین کننده پروتئین و از طرف دیگر صدمات جبران ناپذیر تنش خشکی انتهاي فصل به عملکرد نخود، اتخاذ روشهاي که بتواند سبب افزایش تحمل گیاه به تنش خشکی شود بسیار حائز اهمیت است.
میزان کارایی سوپر جاذب در خاكهاي شن لومی بیشتر از خاك هاي لوم و رسی است و با افزایش مصرف آن، عملکرد ماده خشک و کارایی مصرف آب نیز افزایش می یابد.
بنابراین هدف از این مطالعه تعیین میزان مناسب سوپر جاذب جهت حصول حداکثر عملکرد نخود تحت شرایط تنش خشکی و همچنین تعیین حساس ترین مرحله رشدي گیاه نخود به تنش خشکی بود.
مواد و روش ها :
به منظور بررسی تاثیر سوپر جاذب بر عملکرد و اجزاي عملکرد نخود رقم هاشم در شرایط تنش خشکی انتهاي فصل، آزمایشی به صورت کرت هاي خرد شده
در قالب طرح بلوك هاي کامل تصادفی با 4 تکرار در سال 92 -1391 در شهرستان جغتاي انجام شد.
تیمارهاي مورد بررسی شامل تنش خشکی در سه سطح شاهد (بدون تنش)، قطع آبیاري در مرحله شروع گلدهی و قطع آبیاري در مرحله شروع غلافدهی به عنوان عامل اصلی،
و مصرف سوپر جاذب در سه سطح صفر، 50 و 100 کیلوگرم در هکتار به عنوان عامل فرعی در نظر گرفته شد.
یافته ها :
نتایج نشان داد که
قطع آبیاري سبب کاهش عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک، تعدادغلاف، تعداد دانه در غلاف، وزن هزار دانه و میزان پروتئین شد، در حالیکه ارتفاع گیاه و شاخص برداشت، واکنش معنی داري به قطع آبیاري نشان نداد.
استفاده از سوپر جاذب باعث تعدیل اثرات تنش خشکی بر عملکرد و اجزاي عملکرد نخود شد.
بیشترین عملکرد و اجزاي عملکرد در استفاده از 100 کیلوگرم سوپر جاذب حاصل شد.
مقدار سوپر جاذب تأثیر معنی داري بر درصد پروتئین نداشت.
ولی میزان پروتئین دانه در تیمار قطع آبیاري در مرحله گلدهی با 23/115 کیلوگرم در هکتار بیشتر از تیمار قطع آبیاري در مرحله غلافدهی با 29/77 کیلوگرم پروتئین در هکتار بود
نتیجه گیري: نتایج نشان داد که جهت حصول عملکرد دانه مطلوب در شرایط تنش خشکی، استفاده از 100 کیلوگرم در هکتار سوپرجاذب، بهترین نتیجه را داشت.
[pdf-embedder url=”https://irsap.co/wp-content/uploads/2018/04/SAP-Nokhod.pdf” title=”SAP Nokhod”]
نتیجه گیري کلی
تنش خشکی به عنوان یک عامل محدود کننده تولیدات گیاهی مطرح است که منجر به کاهش رشد و آماس سلولی با تأثیر بر متابولیسم، بر فتوسنتز تأثیر می گذارد.
بنـابراین بـراي مقابلـه بـا ایـن پدیـده راهکارهاي مختلفی مثل استفاده از مواد سوپر جاذب وجود دارد.
در پژوهش حاضر نتایج نشان داد که تنش خشکی باعث کاهش عملکرد و اجزاي عملکرد نخود شد.
به طـور کلـی کمبـود آب در مراحـل زایشی نخود با ریزش گلها و غلافها سبب کاهش عملکرد شد.
با مقایسه میانگین تیمارها مشـخص شد که بیشترین عملکرد در استفاده از 100 کیلوگرم سوپر جاذب بود.
استفاده از سوپر جـاذب باعـث فراهم شدن رطوبت کافی و کاهش اثر تنش خشکی قطع آبیاري شـده کـه بـه برتـري از نظـر درصـد پوشش سبز، سرعت و دوره موثر پر شدن دانه و دوام بیشـتر پوشـش سـبز در شـرایط آبیـاري کامـل توانست از طریق افزایش طول مدت فتوسنتز، موجب افزایش عملکرد و اجزاي عملکرد یعنـی تعـداد نیام در بوته، تعداد دانه در نیام و وزن هزار دانه در مقایسه با قطع آبیاري مربوط می باشد.
بـالاتر بـودن درصد پروتئین در شرایط قطع آبیاري در مرحله گلدهی میتواند مرتبط با کـاهش طـول دوره رشـد و نمو باشد که موجب کاهش نسبت کربوهیدراتها به پروتئین در نتیجه افزایش درصد پروتئین در ایـن مرحله شده است.
همچنین استفاده از سوپر جاذب باعث تعدیل اثرات تـنش خشـکی بـر عملکـرد و اجزاي عملکرد نخود شد.
بهترین میزان مصرف سوپر جاذب 100 کیلوگرم در هکتار براي کاهش اثـر تنش خشکی بر صفات مورد مطالعه به جز شاخص برداشت بوده و نامطلوبترین مرحله قطع آبیـاري نیز مرحله گلدهی بود.
بنابراین پلیمر سوپر جاذب به عنوان ماده موثر در کاهش اثرات تنش خشکی و در نتیجه افزایش تحمل گیاه در برابر تنش و افزایش عملکرد گیاه شناخته شد.
