کاهش اثر سوء تنش خشکی بر عملکرد و اجزاي عملکرد پنبه با استفاده از سوپر جاذب
سیدمحمدرضا احمدي 1، برهان سهرابی* 2 و هاشم امین پناه 3
1دانشجوي کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات گیلان
2عضو هیات علمی موسسه تحقیقات پنبه کشور 1
3عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت
مجله پژوهشهاي پنبه ایران
جلد دوم، شماره دوم، 1393
چکیده
به منظور بررسی اثر مقادیر مختلف پلیمر سوپر جاذب و آب آبیاري بر عملکرد و اجزاي عملکرد پنبه رقم گلستان، آزمایش مزرعه اي به صورت طرح کرت هاي خرد شده در قالب طرح بلوك هاي کامل تصادفی در سه تکرار انجام شد.
در این آزمایش سطوح مختلف آبیاري ( آبیاري متعارف 100 ٪ نیاز آبی گیاه) (کم آبیاري 50 ٪ نیاز آبی گیاه ) و دیم در کرت هاي اصلی و سطوح متفاوت سوپرجاذب ( صفر ، 10 , 20 , 30و 40 گرم برمتر مکعب در خاك) در کرتهاي فرعی قرار گرفت.
نتایج تجزیه واریانس نشان داد که میزان آبیاري بر تعداد شاخه زایا ، تعداد گره بر روي ساقه اصلی ، تعداد کل قوزه و کیل الیاف اثر معنی دار داشت ولی بر تعداد شاخه رویا ، وزن سی قوزه و عملکرد وش تفاوت معنی دار نداشت.
دراین تحقیق اثر پلیمر سوپر جاذب و نیز اثر متقابل سوپر جاذب و آبیاري بر روي صفات
اندازه گیري شده معنی دار نشد.
بنابراین استفاده از سوپر جاذب در مزارع پنبه تنها در شرایط کم آبی و تنش خشکی توصیه می گردد.
مقدمه
پنبه یکی از با ارزش ترین محصولات کشاورزي و مهمترین گیاه لیفی جهان می باشد.
کاهش نزولات جوي و کمبود منابع آبی در کشور ، یکی از عوامل اصلی محدود کننده توسعه کشاورزي در آینده نزدیک به شمار می رود
لذا استفاده بهینه از منابع آب موجود به عنوان یکی از محورهاي مهم در کشاورزي پایدار خواهد بود
مدیریت صحیح و به کارگیري تکنیک هاي پیشرفته به منظور حفظ ذخیره رطوبتی خاك ، از جمله اقدامات موثر براي افزایش راندمان آبیاري و در نتیجه بهبود بهره برداري از منابع محدود آب می باشد (اختر و همکاران2004 )
براي مقابله با شرایط کم آبی و کاهش اثر سوء تنش خشکی بر گیاه، کاربرد پلیمرهاي سوپر جاذب به عنوان مواد افزایش دهنده ظرفیت نگهداري آب در خاك، رو به گسترش است (عسگري و همکاران 1994 )
سوپر جاذب پلیمرهائی به شدت آب دوست هستند که ضمن برخودداري از ظرفیت زیاد جذب آب ، در موقع نیاز ریشه، به راحتی آب و مواد غذائی جذب شده را در اختیار ریشه گیاه قرار می دهند
این مواد با جذب رطوبت و کاهش نفوذ عمقی آب در خاكهاي سبک، مشکل آبشویی کودها را نیز مرتفع می سازند (سیلبربوش و همکاران، 1993)
تحقیقات انجام شده در تعدادي از کشورها روي پلیمرهاي سوپر جاذب تحت شرایط کم آبی بر روي گیاهان، موفقیت آمیز بوده است(چاتزوپولوس و همکاران 2000 )
دلیل توصیه براي استفاده از مواد مذکور در کشاورزي، مناسب بودن نسبی قیمت این مواد، سهولت ساخت و طیف وسیع کاربرد آنها در کشورهاي مذکور عنوان شد
در ایران نیز پلیمرهاي سوپر جاذب تولید می شود. با توجه به شرایط اقلیمی و پایداري شرایط خشکسالی هیدرولوژیکی در کشور، ویژگیهاي سوپر جاذب ها و قیمت مناسب
آن، تحقیق در این زمینه در مورد گیاه پنبه ضروري به نظر می رسد.
کاربرد پلیمرهاي سوپر جاذب در خاك، میزان آبشوئی مواد غذایی خاك بخصوص آمونیوم را به مقدار قابل توجهی کاهش میدهد (تابان و موحدي نژاد 2006 )
به گزارش هاترمن و همکاران (1999) افزودن هیدروژل به خاك شنی در مقادیر 0.04 ، 0.08 ، 0.12 ، 0.2 و 0.4 درصد وزنی موجب افزایش درصد وزنی، ظرفیت نگهداري آب در خاك (متناسب با مقدار هیدروژل مصرفی) گردید.
مصرف 0.4 درصد وزنی ظرفیت نگهداري آب را حتی در خاك لومی و رسسیلتی نیز افزایش داد
هیدروژلهاي منبسط شده تحت فشار 15 بار (حد پژمرددگی دایم) 0.99 درصد آب ذخیره شده را رها کردند
پلیمرهاي سوپر جاذب بر میزان نفوذ آب در خاك، وزن مخصوص ظاهري و ساختمان خاك (هلالیا و لتی 1988 ) و نیز میزان تبخیر از سطح خاك (تیل و ال هادي، 1981 ) تاثیر میگذارند.
عابدي کوپایی و اسدکاظمی ( 2006 ) تاثیر Superab A 200 بر میزان آب قابل استفاده در خاك لومی و رسی مورد بررسی قرار دادند. کاربرد پلیمر در سطح 6 گرم در کیلوگرم خاك لومی و رسی مقدار رطوبت قابل استفاده را به ترتیب 2.3 و 1.3 برابر افزایش داد.
سید دراجی و همکاران(2010) ، تاثیر چهار سطح ( 0 , 0.2 ,0.4 و 0.6 درصد وزنی ) پلیمر سوپر جاذب Superab A 200 را به صورت جداگانه بر روي سه نوع خاك با بافت مختلف (شنی، لومی و رسی) مورد آزمایش قرار داد
که نتایج نشان داد با کاربرد 0.6 درصد وزنی پلیمر در شوري اولیه خاك شنی و لومی میزان آب قابل استفاده گیاه را به ترتیب 2.2 تا 1.2 برابر نسبت به شاهد افزایش یافته است
گنجی خرمدل ( 1991 ) با بررسی تاثیر مقادیر پنج سطح صفر, 0.05 , 0.1, 0.2,و 0.3درصد وزنی سوپر جاذب PR 3005 A بر روي برخی خصوصیات فیزیکی خاك از قبیل ظرفیت نگهداري آب، تخلخل و ضریب آبگذري در دو نوع بافت خاك لومی و لوم شنی بررسی نمود.
نتایج نشان داد که در خاك لومی مابین درصدهاي مختلف پلیمر سوپر جاذب مقدار0.3 درصد وزنی پلیمر بیشترین تاثیر را روي افزایش تخلخل کل خاك داشت .
در خاك لومی شنی، مقادیر 0.2 و0.3 درصد وزنی پلیمر بیشترین تاثیر را روي افزایش تخلخل خاك دارا بودند.
با افزایش کاریرد مقادیر پلیمر، ظرفیت نگهداري رطوبت در خاكهاي مورد آزمایش افزایش یافت.
این افزایش در خاكهاي لومی شنی بیشتر بود.
پلیمرها ترکیبات سنتتیک آلی بوده و به صورت مصنوعی تولید می شوند و از پلی آکریلات پتاسیم و یا سدیم ساخته شده
و می توانند در تماس با آب آن را سریعا تا چندین برابر حجم خود جذب و نگهداري کنند
و قابلیت نگهداري آب را در خاك مورد نظر افزایش دهند و در نهایت با کاهش تنش ناشی از خشکی سبب ارتقاء رشد گیاه شوند .( روشن 2002)
[pdf-embedder url=”https://irsap.co/wp-content/uploads/2018/03/SAP-Panbe.pdf” title=”SAP Panbe”]
